Geen witte Kerst

De temperatuur is in één dag van een verschroeiende 37 naar een frisse 22 graden gezakt. Ben stiekem wel blij dat ik voor de verandering een keer mijn warme sokken aan kan.

Door het overlijden van de manager een aantal weken geleden, is er een autoriteit weggevallen en het machtsevenwicht verschoven. Je merkt de onderlinge frustraties en oplopende spanningen. Hier proberen wij vrijwilligers ons zoveel mogelijk van afzijdig te houden en onze energie te richten op de positieve dingen.

Het sensomotorische materiaal, wat we vorige week hebben aangeschaft, slaat aan. We hebben magisch(magnetisch) zand, ballonnen en ballen gekocht. Om op een wat ander niveau in te steken, motoriek te stimuleren en actiever bezig te zijn. Wonderlijk om te zien hoe juist deze simpele en relatief goedkope spulletjes zoveel teweeg brengen. Er worden hier vaak met de beste bedoelingen activiteiten bedacht voor de bewoners zoals bijvoorbeeld een kleurplaat maken of iets in elkaar knutselen. Aan veel bewoners zie je dat ze dit wel uitvoeren, maar hier door gebrek aan niveau of puur andere interesse, niks aan vinden. Ook heerst hier het beeld dat iets gelukt is wanneer er netjes binnen de lijntjes is gekleurd. Dit sluit bij veel bewoners niet aan. De zwaar autistische tweeling heeft een kwartier zonder aanmoediging met het zand gespeeld. Dat ze de grootste deel van de tijd het zand in en uit het emmertje aan het gieten waren, doet er niet toe voor mij. Deze jongens communiceren enkel met de fantasiewereld in hun hoofd en laten echolalie (napraten/kopiëren van alles wat ze horen en zien) in extreme vorm zien. Dat ze zandfiguren maken die meer weg hebben van een stel drollen dan van een vlinder, is niet belangrijk. De ballonnen waren zowel onder bewoners als caregivers een schot in de roos. Er ontstond een golf van aandoenlijk enthousiasme waardoor iedereen werd aangestoken. Ook bewoners die normaal hele dagen op hun stoel zitten te suffen, wilden allemaal overgooien of de ballon aantikken. Dit zelfde gold voor een bal. Sommigen hebben wel een paar minuten nodig om te richten en eindelijk de bal te gooien. Ook raakt regelmatig iemand door een bal zijn evenwicht kwijt en rolt over de grond, maar dit maakt de pret er niet minder om. Net als met het paardrijden vind ik het ook in dit geval een wonder dat lichamelijk zwaar beperkte mensen een ferme worp kunnen afleveren. Actief bezig zijn lijkt een positief effect te hebben op humeur, maar ook op het onderlinge contact. Wanneer het een meisje niet lukt om de bowlingkegels te raken (op een afstand van een meter met een gigabal, maar dat terzijde), stoot een andere bewoner stiekem de kegels om en gaat iedereen hard juichen en klappen voor haar. Het is wat cheesy om te zeggen, maar wat een hartverwarmende momenten.

Tot slot hebben we nog wat ‘denkspelletjes’ gekocht waar bijvoorbeeld kleuren, figuren of geheugen centraal staan. Dit ook met de reden dat de bewoners op een normale dag nauwelijks cognitief worden uitgedaagd en gestimuleerd. Met de eerdergenoemde tweeling heb ik een visueel kleurenspel gedaan. De caregivers waren helemaal verbaasd dat ze de kleuren konden onderscheiden en na het voorzeggen van de eerste letter, zelfs konden benoemen. Met een meisje met downsyndroom heb ik figuren gezocht en ze bleek (de ook voor mij lastige) figuren als: rhombus, octagon en crescent te kennen. In deze hoek; het educatieve deel en aanleren van simpele vaardigheden, zit nog wel wat uitdaging voor mij.

Het gaat hier allemaal in hele kleine stappen. Een bewoners die ik nog nooit iets had horen zeggen, zei vanmorgen tegen mij: hi Meike. Dat is zo’n mooi moment. Of dat je een beauty-ochtend hebt georganiseerd en de volgende dag één van de meiden je met de drie vingers die ze kan bewegen een voetmassage wil geven. Het gebeurt ook vaak dat bewoners ons als vrijwilligers expliciet dingen vragen of in een volle eetzaal ons als enige begroeten (terwijl er ook ander personeel aanwezig is). Wij worden natuurlijk gekoppeld aan de leuke dingen, terwijl caregivers meer voor de basisbehoeftes zorgen. Het is denk ik ook wel de investering die wij vrijwilligers doen in het persoonlijke contact met de bewoners. Soms voel ik me wel bezwaard dat een bewoner opeens wild begint te schreeuwen van enthousiasme wanneer ze ons ziet, maar volgens mij zijn de caregivers wel blij dat er mensen zijn om dingen met ze te ondernemen.

Ter afwisseling van de geborgenheid op de farm, ben ik een avondje met Martin op stap geweest. Hij is politieman en leidt als hobby af en toe vrijwilligers door de stad rond (in de auto met vergrendelde deuren). We reden door ‘shags’ (sloppenwijken) waar mensen in hutjes van allerlei bouwafval wonen waar het in de zomer bloedheet en in de winter ijskoud is. In de winter worden alle hoeken en gaten van de hutjes afgesloten om geen warmte van de kachel te verliezen, drie keer raden waar mensen vaak aan overlijden. Er is een wc- en douchecontainer waar ze met honderden mensen gebruik van maken. Vuilnis wordt verbrandt aan de weg (apocalyptisch gezicht), kinderen scharrelen over straat, de omringende straten zijn donker, omdat men illegaal elektriciteit aftapt van de lantaarnpalen. eigen land. Ook zijn we door een gigantische township gereden, welke er heel anders uitziet dan de naam doet vermoeden. De townships hebben onterecht het stempel van armoedig gekregen, deels door propaganda in de westerse wereld. Een township is in principe een buitenwijk die een gigantisch gebied beslaat waar zoals in elke wijk hele rijke en arme mensen wonen. Er zijn grote winkelcentra, een ziekenhuis, meerdere scholen en sportvelden. Het woord ‘township’ betekent puur een wijk waar van origine Afrikaanse mensen wonen.

Ook heeft Martin ons veel verteld over de huidige regering die volgens hem nog beroerder is dan het bewind tijdens de Apartheid. Mensen worden de grootste dingen beloofd, maar wonen ondertussen al jaren met hele families in huisjes van 3 bij 4 meter. Er is geen drijfveer om te werken, vanwege feit dat mensen kinderbijslag krijgen en vervolgens hun kinderen naar boerderijen buiten de stad sturen om te werken. Daarnaast krijgen mensen die onder de armoedegrens leven huizen van de staat, maar deze worden ook hun eigendom (zodat ze er in principe nooit meer iets aan hoeven te doen). Ook over de gang van zaken rondom de FIFA Worldcup, heeft Martin niks goeds te zeggen. Deze stadia zijn voor biljoenen gebouwd en maar zes keer ingespeeld. Hele woonbuurten moesten wijken, waarvan veel mensen nu nog steeds geen nieuw onderkomen heeft.

Martin heeft ons verder de mismoedige misdaadstatistieken van Durban en omgeving verteld. Er zijn eigenlijk maar drie toeristische gebieden die erg veilig zijn. Als je daar twee straten verder loopt, zit je midden in een wijk waar mensensmokkel plaats vindt, mensen op straat slapen, de prostituees op elke straathoek staan en er een overvloed aan kapperszaken is om drugsgeld wit te wassen. Ook tussen de twee grote drugskartels; de Nigerianen en de Indiërs vinden regelmatig afrekeningen plaats waar Martin heel wat plaatjes van op zijn mobiel heeft staan. Gelukkig zit ik in de middle of nowhere op zo’n 40 minuten rijden van de stad. Alhoewel, gelukkig… in de bush zitten heeft zo z’n nadelen. De Horizon farm is omringd door een groot, hoog hek. Om de dieren en bewoners binnen te houden en rare snuiters buiten. Dit hek wordt bediend door een afstandsbediening (waar er overigens maar drie exemplaren van zijn). Toen ik ’s avonds door Martin werd thuis gebracht, reageerde niemand op de bel, getoeter en ook mijn mede vrijwilliger die haar telefoon paraat zou houden, was al in comateuze toestand (slaap), dus kon niks voor mij betekenen. Ik heb een poging gedaan om over de gate te klimmen, maar die was bezaaid met stekels, dus nadat ik bleef haken (hallo litteken), heb ik deze poging maar gestaakt. Na een kwartiertje wachten ging de gate toch nog open, gelukkig! Nog de schrik van mijn leven gehad toen Beast de herdershond dacht dat ik een inbreker was en vanuit het donker blaffend op me af kwam rennen.

Deze week was er meerdere keren problemen met de elektriciteit. De eerste keer viel de elektriciteit uit met een gigantische klap en vuurwerk uit de elektriciteitsmast (dé gebeurtenis van de dag). Dit gebeurt wel vaker en is zoals ze zeggen onderdeel van het ‘farmlife in South Africa’. Daarna is het deze week nog drie keer gebeurt en dan wordt het toch wel aardedonker. Dat betekent douchen met kaarslicht en als avondactiviteit koekjes eten en wijn drinken in bed, voor zover het avontuur aan de andere kant van de wereld!

Eergisteren was onze kokkin jarig, we hadden cupcakes voor haar gekocht, waar ze enorm blij mee was. Ook hebben we hard geoefend om voor één keer haar echte naam te zeggen in plaats van haar nickname. Het was zoiets als ‘Ng(tongklak)oliejee’. Dit was natuurlijk wel een soort investering, we mogen nu allerlei eten van haar uit de keuken sneaken en meenemen naar ons huisje. Als verjaardagstraditie moest ze de hele dag in een gigantische luier lopen waar alle bewoners en personeel hun naam op zetten. Leuk om haar een dag in het zonnetje te zetten, tenslotte zorgt ze zeven dagen per week voor minimaal drie maaltijden per dag. Dat kan een ‘bredie’ zijn (eenpans stoofgerecht), ‘fat cookies’ (oliebollen maar dan als lunch met een worstje of kaas ernaast), pap of brij, spaghetti met een ei, bonensoep met pannenkoek, flespompoen of een gepaneerd stuk vlees met mash (geprakte aardappel/groentes). We hebben kokkie wat werk uit handen genomen door met de bewoners echte Nederlandse ‘appleflaps’ (appelflappen) te maken. Ze zagen er niet uit, maar het gaat uiteindelijk om de smaak.

Om enige contact te houden met de beschaving, hebben ik en mijn huisgenootjes ons op vrijdagavond in een leuk jurkje gehesen en zijn we door de bush naar het restaurant gelopen in de buurt. Dit restaurantje is onze enige link met de buitenwereld en staat op deze plek, omdat er veel mountainbike- en wandelroutes door de omgeving lopen en veel sportievelingen na hun activiteit graag een biertje drinken. Helaas was de vrijdagborrel niet zo druk bezocht als we hadden gehoopt (er waren welgeteld vijf mensen), maar we hebben ons vermaakt.

Kerstgevoel is hier ondanks de hysterisch versierde kerstbomen, nepsneeuw en kerstslingers, niet aanwezig. Dat is prima, want dan ben je ook minder bezig met thuis. Wij gooiden met Kerst wat vlees op de braai en zongen (lekker valse) kerstliedjes met de bewoners. Voor iedereen in NL: nog een fijne Kerst!!